Podstawą prawną roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej stanowi art. 446. § 4 k.c., z którego wynika, że jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego także odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Nie ulega wątpliwości, że rodzina jako związek najbliższych osób, które łączy szczególna więź podlega ochronie prawa. Dotyczy to odpowiednio ochrony prawa do życia rodzinnego obejmującego istnienia różnego rodzaju więżi rodzinnych. Więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny poczucia stabilności, wzajemne wsparcie na różnych płaszczyznach. Należy zatem przyjąć, że prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowią dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie. Tym samym przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego ma na celu zrekompensować krzywdę za naruszenie prawa do życia w rodzinie i ból spowodowany utratą najbliższej osoby
Wysokość zadośćuczynienia z omawianego artykułu rozstrzyga stopień i nasilenie odczuwanej krzywdy oraz potrzeba zrekompensowania jej skutków. O odczuwanym poczuciu krzywdy decydują różne okoliczności, w tym przede wszystkim stopień bliskości i poziom oraz charakter relacji z osobą zmarłą.
Ustawodawca nie wskazał kryteriów ustalania wysokości zadośćuczynienia. Posługując się zaś zwrotem „suma odpowiednia” pozostawił sądom ocenę, które z przesłanek i w jakim zakresie wpływają na ustalenie jego wysokości. Wskazana uznaniowość w zakresie przyznania i określenia wysokości zadośćuczynienia powoduje, że sąd wyższej instancji może ingerować w przyznane zadośćuczynienie o ile sąd niższej instancji przyznał zadośćuczynienie w nieadekwatnej wysokości.
Reasumując omawiane uprawnienie służy kompensacie krzywdy po stracie osoby najbliższej, a zatem uszczerbku dotykającego subiektywnej sfery osobowości człowieka, w szczególności cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia, powstałych utrudnień życiowych, konieczności zasadniczo odmiennego urządzenia sobie życia, ograniczenia sfery korzystania z przyjemności.
Wydaje się konieczne w tego typu sprawach dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, a także dowodu z opinii właściwego biegłego celem wykazania wpływu śmierci bliskiej osoby na dochodzącego roszczenie (art. 6 k.c.).
Należy pamiętać, że adwokat, związany normami etyki adwokackiej, nie może żądać od klienta wysokiego, kilkudziesięcioprocentowego wynagrodzenia, co spotykane jest w przypadku firm odszkodowawczych.
