Zgodnie z treścią art. 335 § 1 k.p.k. jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a w świetle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte, można zaniechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeżeli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyjaśnień, czynności dowodowych dokonuje się jedynie w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak wypadku, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, należy przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu. Prokurator, zamiast z aktem oskarżenia, występuje do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających również prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie może obejmować także wydanie określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu.
Stwierdzenie, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, stanowi przesłankę wystąpienia ze wskazanym wnioskiem. Pierwotnie bowiem wykładnia literalna zmuszała do twierdzenia, że było konieczne zbadanie stosunku nie wyjaśnień oskarżonego do ustaleń postępowania, ale materiału dowodowego do możliwości przypisania sprawstwa i winy (R.A. Stefański, Wniosek prokuratora…, s. 49). Dla możliwości wystąpienia z wnioskiem nie miał zatem znaczenia stosunek treściowy wyjaśnień do ustaleń postępowania, który mógł mieć znaczenie dla ograniczenia postępowania przygotowawczego (Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks, t. 2, 2011, s. 312–313). Komentowana przesłanka braku wątpliwości musi obejmować (oprócz wskazanych kwestii sprawstwa) ponadto wszystkie inne okoliczności, od których w ogóle uzależnione jest poniesienie odpowiedzialności karnej (wyrok SN z 19.04.2011 r., IV KK 91/11, LEX nr 794518), a więc i kwestie poczytalności (wyrok SN z 5.11.2010 r., III KK 326/10, LEX nr 736527). To ostatnie zdanie pozostaje w pełni aktualne nawet w zmienionym stanie prawnym. Należy jednak zauważyć, że ustawodawca oprócz wskazanego wymogu obecnie łączy treść wyjaśnień z ustaleniami i brakiem wątpliwości co do nich. W zakresie samodzielnego wniosku o skazanie w tym trybie (§ 1) oprócz przyznania się do winy niezbędne jest ustalenie, że wskazany brak wątpliwości wynika z wyjaśnień podejrzanego. Wniosek dołączany do aktu oskarżenia (§ 2) nie jest obarczony koniecznością dokonywania takich ustaleń. W tym bowiem wypadku ustalenia wymaga jedynie, że oświadczenia dowodowe podejrzanego są niesprzeczne z dokonanymi ustaleniami. Zatem przy wskazanym wniosku (§ 2) stwierdzenie braku wyjaśnień powoduje automatycznie stwierdzenie spełniania wskazanej przesłanki.
W dniu 25 maja 2017 r. Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie o sygn. akt V KK 129/17. Sąd ten stanął w nim na stanowisku, iż informacja o depresji oskarżonego stanowi sygnał wskazujący na istnienie wątpliwości odnośnie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, wyłączając tym samym możliwość skazania go bez rozprawy. Sąd w takiej sytuacji nie może bowiem przyjąć, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie pewien oskarżony uznany został za winnego popełnienia przestępstwa kradzieży z art. 278 § 1 kk. Za to przestępstwo sąd wymierzył mu karę 6 miesięcy ograniczenia wolności. Skazanie odbyło się na posiedzeniu przeprowadzonym w trybie art. 335 § 1 kpk, zaś uprawomocnienie wyroku nastąpiło we wrześniu 2016 r. Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny – Minister Sprawiedliwości, który domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Co więcej, Prokurator Generalny w swojej kasacji podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 343 § 7 kpk w zw. z art. 335 § 1 kpk, polegającego na niezasadnym uwzględnieniu wniosku prokuratora i wydaniu na posiedzeniu wyroku skazującego wówczas, gdy już na etapie postępowania przygotowawczego, zachodziły uzasadnione wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, które potwierdziły się zresztą w toku postępowania sądowego, a samo postępowanie toczyło się bez udziału obrońcy, co – jak zauważył autor kasacji – stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 kpk. Sąd Najwyższy uznał tę kasację za oczywiście zasadną, uwzględniając tym samym zarzuty Prokuratora Generalnego dotyczące skazania bez rozprawy. Sąd Najwyższy w swoich rozważaniach w pierwszej kolejności odniósł się do art. 335 § 1 kpk, wskazując, iż zgodnie z tym przepisem skazanie na posiedzeniu jest możliwe wówczas, gdy oskarżony przyznaje się do winy, jego postawa wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte, a w świetle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości. Tymczasem w realiach sprawy nie można było przyjąć, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości, bowiem od początku postępowania pierwszoinstancyjnego znana była informacja, wskazująca na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego. Oskarżony bowiem w postępowaniu przygotowawczym sam oświadczył, że leczy się psychiatrycznie na depresję. Zdaniem Sądu Najwyższego w takiej sytuacji należało wyjaśnić, czy oskarżony w ogóle może ponosić odpowiedzialność karną z uwagi na zakłócenie czynności psychicznych.
